VERDER-binden: 33 transitiepunten voor verenigingen

23-06-2014 

Afgelopen december schreef ik een Kerst-blog naar aanleiding van de verkiezing van het Woord van het Jaar 2013 (zie ‘Zooo 2014’ op deze ‘Kennisblog’-pagina). ‘Selfie’ doet het ook in 2014 nog steeds goed (zelfs Angela Merkel heeft haar afgeluisterde Nokia op weg naar het WK Brazilië ingewisseld voor een smartphone). En het Kabinet Rutte II sluit akkoord na akkoord met de bevriende oppositie om haar ideeën over de ‘Participatiesamenleving’ in praktijk te brengen. Maar een half jaar later is ‘Verbinder’ hard op weg om voor 2014 genomineerd te worden.

Niet toevalligerwijs kozen wij bij Lejeune enkele jaren geleden ‘Verbinder met toekomst’ als het motto waarmee we onze visie op de komende jaren gestalte willen geven. In de eerste plaats bevindt ons werkterrein zich in het hart van de vereniging. ‘Vereniging’ en ‘verbond’ worden vaak door elkaar heen gebruikt en ook bij onze oosterburen geldt dat voor ‘Verein’ en ‘Verband’. ‘Verenigen’ en ‘verbinden’ zijn dan ook nauw verwante begrippen.

Sluipende revolutie

In de tweede plaats leven we in een tijdperk van veranderingen die ook de rol van verenigingen raken. In zijn boek ‘In het oog van de orkaan[1] beschrijft Jan Rotmans de ‘sluipende revolutie’ die zich voltrekt ten aanzien wat voorheen ‘het maatschappelijk middenveld’ werd genoemd:

“Op de ruïnes van bestaande instituties zullen nieuwe verrijzen. Nieuwe netwerken, niet hiërarchisch, maar plat en flexibel. Coöperaties, stichtingen, verenigingen, particuliere organisaties die nu nog inbreken in het gangbare, maar dadelijk onderdeel uitmaken van een nieuw maatschappelijk veld. De beweging van onderop zal uiteindelijk grotendeels opgaan in een nieuwe maatschappelijke ordening. Deze zal diverser, flexibeler en horizontaler zijn dan de bestaande ordening en daarmee beter aangepast aan de wensen van de huidige tijd”.

Ordening van onderop

Tegen deze achtergrond is het niet onlogisch dat het accent geleidelijk verschuift van ‘De Vereniging’ en ‘Het Verbond’ als het formele instituut, naar het ‘Verbinden’ als de actie, de rol die aan de nieuwe ‘ordening van onderop’ ten grondslag ligt.

Maar de term ‘Verbinder’ wordt anno 2014 te pas en te onpas gebruikt en dreigt daarmee te worden uitgehold. Afgelopen weekend (o selectieve waarneming!) viel mijn oog op een artikel in NRC Handelsblad dat verslag doet van de jaarlijkse ledenvergadering van de coöperatieve Rabobank. Aan het slot van het artikel wordt de nieuwe baas van de bank, Wiebe Draijer, geïntroduceerd. Draijer is afkomstig van de SER, het toonbeeld van het geïnstitutionaliseerde maatschappelijk middenveld waar Rotmans het over heeft.

Als cultuurveranderaar moet hij het in 2013 ernstig beschadigde imago van de bank gaan herstellen. En dan komt het: Draijer werd, aldus de redacteur, ‘mede aangesteld omdat hij goed zou kunnen “verbinden”. Voor een bestuurder een cruciale eigenschap bij zoveel gevoeligheden. Gisteren, tijdens zijn eerste publieke optreden bij Rabo, probeerde hij dat verbinden onmiddellijk. Hij noemde de coöperatie de “ideale organisatievorm”. De leden reageerden enthousiast.’

Grenzen verleggen: VERDER-binden

Dat laatste kan ik me, wanneer ik naar de bij het artikel geplaatste foto met applaudisserende babyboomers in pak kijk, moeilijk voorstellen. Maar als representant van het verenigingswezen doet het mij goed dat de maatschappelijke betekenis van ‘verbinden’ ook in het bedrijfsleven opgang doet, en dat het begrip ‘cultuur’ daar een belangrijk onderdeel van uitmaakt.

‘Verbinden’ en ‘cultuur’ zijn echter geen maakbare zaken die van bovenop worden opgelegd. Zij ontstaan van onderop. Het is daarom tijd om grenzen te verleggen. Ik introduceer daarom hierbij het begrip

VERDER-binden’

 Welke lading dekt dit begrip? Hoe vertalen we ‘Verder-binden’ vanuit het ‘bottom-up’-denken? Als eerste aanzet hieronder een aantal verder-bindingen om over na te denken tijdens de komende zomermaanden:

  • Leden met gelijkgestemden
  • Engagement met consumptief gedrag
  • Collectief met individueel
  • Contributies met (‘crowd’)-funding
  • Beleidsmatig met ondernemend
  • Profijt met duurzaamheid
  • Uitvoerend met initiërend
  • Bestuurders met professionals
  • Horizontaal met verticaal
  • Afnemers met leveranciers
  • Leerlingen met meesters
  • Leden met doelgroepen
  • Homogeen met gesegmenteerd
  • Issues met belanghebbenden
  • Collectieve belangen met stakeholders
  • Organisaties met consortia
  • Generalisten met specialisten
  • Papier met digitaal
  • Fysiek met virtueel netwerken
  • Zenden met interactie
  • Formeel met informeel
  • Structuur met cultuur
  • Rigide met hybride
  • Lange met korte termijn
  • Informatie met kennis
  • Babyboomers met Gen XYZ
  • Oude school met nieuwe lichting
  • Solidariteit met ‘experience’
  • Boodschap met ‘storytelling’
  • Vereniging met ‘community’
  • Ledenraadpleging met ‘crowd-sourcing’
  • Sociëteit met ‘portal’
  • Verdelen met ‘sharing’

Al brainstormend kom ik (in willekeurige volgorde) op bovenstaande 33 transitiepunten. Ik maak me sterk dat er aan het zwembad of op de camping nog meer ‘verder-bindingen’ te bedenken zijn en nodig u uit uw toevoegingen met ons te delen. Sluimerend maar onmiskenbaar vormen zij de uitdaging voor verenigingen in de ruimste zin van het woord. De verenigingsprofessionals bij Lejeune helpen u graag deze uitdaging aan te gaan.

Namens de medewerkers van Lejeune wens ik u een goede, ontspannende zomer en een succesvolle hervatting in de tweede helft van het magische jaartal ’14!


[1] Zie ook de Kennisblog ‘Lost in Transition’ op deze website van augustus 2013.