Zooo 2014!

20-12-2013 

2013 loopt ten einde, en het jaarlijkse riedeltje aan terugblikken en eindejaarslijstjes komt op gang. Politiek, sport, kunst, cultuur, amusement, economie, wereldgeschiedenis, lokale gebeurtenissen, het weer, …; elk aspect van het dagelijkse leven passeert de revue bij zelfbenoemde experts of onafhankelijk samengestelde jury’s.

Hoogte- en dieptepunten, prestaties, teleurstellingen, schandalen, bruiloften, begrafenissen, benoemingen, pensioneringen, kampioenschappen, nederlagen, records, mijlpalen, oorlogen misdaden, natuurrampen, alles dat het waard is om herinnerd te worden vindt wel ergens zijn plaats in een lijstje.

Woord van het Jaar

Eén van die lijstjes is de laatste jaren de verkiezing van het ‘Woord van het Jaar’  door de redactie van de Dikke Van Dale. In de snelle wereld van het web van tegenwoordig worden met steeds grotere regelmaat en zonder dat we het in de gaten hebben nieuwe woorden aan onze vocabulaire toegevoegd. Geholpen door het internet en sociale media winnen nieuwe afkortingen, verkleinwoordjes, samentrekkingen van bestaande woorden en fonetisch ontstane uitdrukkingen snel aan populariteit.

Dit jaar is het woord ‘selfie’, gekozen tot woord van het jaar. Volgens de officiële omschrijving is dit een ‘fotografisch zelfportret, vaak gemaakt met de camera op armlengte en gepubliceerd op een sociaalnetwerksite’. Ik zal u de omschrijving van de nummers 2 (‘Socialbesitas’) en 3 (‘Sletvrees’) besparen. Ook zal ik hier verder niet ingaan op de diverse andere categorieën waarin woorden van het jaar gekozen werden, op één uitzondering na. In de Politiek werd het woord ‘participatiesamenleving’ tot de winnaar uitgeroepen, en door de redactie benoemd als: ‘samenleving waarin de burger voor zijn welzijn niet of niet alleen afhankelijk is van de overheid, maar gestimuleerd wordt daar zelf verantwoordelijkheid voor te nemen’.

Voor mij symboliseren deze woorden de transitie die onze samenleving ondergaat en de rol die verenigingen daarbij in de toekomst hebben te vervullen.

Het Selfie Universum

Selfie’, zoals zoveel woorden tegenwoordig, is afkomstig uit het Engels, de universele internet taal. Het woord werd verkozen vóórdat President Obama en zijn Deense collega Premier Thorning-Schmidt elkaar op deze manier vastlegden ten overstaan van het voltallige wereldpubliek (inclusief mevrouw Obama) tijdens de herdenkingsbijeenkomst van Nelson Mandela. Maar het is onbetwist eigendom van de nieuwe generatie, die opgegroeid is met het delen van persoonlijke ervaringen door het creëren van een eigen universum met zichzelf als het middelpunt van Facebook pagina’s, twitter accounts of andere sociale netwerkplatforms.

In deze beeldspraak heeft de samenleving tegenwoordig een virtuele tegenhanger: de webruimte waar ‘persoonlijke universums’ elkaar kruisen en overlappen, dankzij slimme zoekmachines en niet gehinderd door fysieke of geografische grenzen. Een dergelijke samenleving wordt gekarakteriseerd door vluchtige hypes, oppervlakkige SMS-relaties en eendimensionale verbindingen die komen en gaan als satellieten die in het ‘Selfie Universum’ cirkelen rondom Planet Ik.

Game changer?

Maar tijden veranderen. Recente onderzoeken duiden erop dat Facebook niet meer zo ‘cool’ is, en dat het aantal door jongeren uitgestuurde twitterberichten het afgelopen jaar bijna is gehalveerd. Bij de record brekende lancering van haar ‘visual album’ op itunes deze maand, gaf superster Beyoncé aan dat zij terug verlangde naar de dagen van Michael Jackson’s ‘Thriller’. De tijden dat liedjes niet werden beoordeeld op basis van een geluidsfragment van 30 seconden, en dat werd uitgekeken naar albums met een boodschap en onderliggend verhaal dan wel andere inspiratiebron, zoals de danspasjes van de King of Pop.

Een nieuw medium dat wordt gebruikt om oude tijden te doen herleven: duidt dit statement op een  ‘game changer’ zoals het album zelf reeds is betiteld?

Old school

Dan het tweede: het 24(!)-letterige woord ‘participatiesamenleving’. Dit woord werd voor het eerst uitgesproken door onze nieuwe koning tijdens het voorlezen van de Troonrede. Willem Alexander trad hier uiteraard slechts op als spreekbuis van premier Mark Rutte, die namens zijn Kabinet op de achtergrond als ghostwriter fungeerde.

Zonder twijfel was het woord de uitkomst van lange discussies achter de schermen tussen de betrokken ambtenaren. Terwijl ik dit schrijf doemt bij mij het beeld op van een moderne John Cleese die het Ministry van Silly Words binnenloopt en een idee voorlegt dat hij zojuist in de trein op weg naar kantoor heeft bedacht. Het woord wordt uitvoerig besproken en van alle kanten belicht in de eerstvolgende stafvergadering en na amendering ter goedkeuring voorgelegd aan de overige departementen, waar het proces zich herhaalt.

‘Participatiesamenleving’ is een typisch product van de oude school, bedacht door bureaucraten om aan het electoraat uit te leggen dat het tijd is voor nieuwe oplossingen van onderop uit de samenleving, die de gaten kunnen vullen die door terugtredende overheden bij gebrek aan middelen en mensen worden achtergelaten.

Waar oude en nieuwe school elkaar ontmoeten

Verenigingen zijn de plek waar het selfie Universum op zijn retour en participatiesamenleving in opkomst elkaar ontmoeten. Enerzijds bieden zij een gezaghebbend fysiek ontmoetingspunt voor oude en nieuwe generaties die de stress om via sociale netwerken altijd maar weer de schone schijn op te houden moe zijn. Anderzijds zijn zij een uitstekend instrument om gezamenlijk te werken aan het vinden en uitvoeren van oplossingen die individueel niet kunnen worden gerealiseerd, nu overheden de verantwoordelijkheden in handen van de burger leggen.

Misschien is dit iets om over na te denken voor diegenen die beweren dat ‘De Vereniging’ een verschijnsel is uit het verleden, en verenigingsprofessionals een uitstervend ras.

Het tegendeel is waar: verenigingen zijn zooo 2014!

Namens de directie en medewerkers van Lejeune Association Management wens ik u allen een Gelukkig Kerstfeest en succesvol 2014, in alle opzichten!

Jules Lejeune
Algemeen directeur